Rijksmonument? Houd ramen en deuren gesloten!
Het hebben van een (Rijks)monument brengt verplichtingen met zich mee. Het monument moet zodanig worden onderhouden dat wordt voorkomen dat het wordt ontsierd of in gevaar wordt gebracht. Volgens de kamerstukken bij de Monumentenwet die dit bepaalt, kan dit inhouden dat het langdurig open laten van daken, dakramen, ramen en deuren, waardoor ongehinderd hemelwater naar binnen gaat, een strafbare verwaarlozing van het monument oplevert. Het gaat dan niet om het actief verwaarlozen, maar passief verwaarlozen van het monument, waardoor het voortbestaan van een beschermd monument gevaar loopt.
De Stichting Maharishi European Research University/Maharishi Vedic University (“Meru”) heeft met gebruikmaking van een door het college verleende vergunning voor het afbreken van het als Rijksmonument aangewezen complex “Sankt Ludwig” de voorbouw van dit complex gesloopt. De sloopvergunning blijft echter niet in stand in een procedure bij de bestuursrechter. Hierna heeft het college de sloopvergunning alsnog geweigerd en Meru aangeschreven het rijksmonument te herstellen in de toestand zoals die was vóór de sloop van de voorbouw. Ook dient Meru aan de overige delen van het complex passende voorzieningen te treffen en in stand te houden om te voorkomen dat schade aan het rijksmonument ontstaat als gevolg van weersinvloeden. Het gaat dan om herstellen van diverse lekkages in daken, defecte ramen, goten en afvoeren. Meru heeft nog aan de minister gevraagd om Sankt Ludwig af te voeren van het monumentenregister. De minister heeft dit geweigerd en het complex blijft een Rijksmonument.
De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) heeft bepaald dat het slopen van de voorbouw van het complex zonder dat de sloopvergunning onherroepelijk was in strijd is met de Monumentenwet 1988 (artikel 11, tweede lid, aanhef en onder a). Ook het laten herstellen van lekkages, defecte ramen, goten en afvoeren is in strijd met de Monumentenwet maar dan met artikel 11, tweede lid, aanhef en onder b. Hierin is bepaald dat het verboden is een beschermd monument zonder vergunning te herstellen, te gebruiken of laten gebruiken op een wijze waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht. De ABRvS pakt de kamerstukken van de Monumentenwet erbij. Hierin is volgens de ABRvS opgenomen dat hieronder niet alleen valt het herstellen van defecten zoals hiervoor genoemd, maar ook het langdurig openlaten van daken, dakramen, ramen en deuren waardoor hemelwater ongehinderd naar binnen gaat. Het gaat dan om het passief verwaarlozen van het monument. Ook hiervoor is dus een monumentenvergunning vereist. Deze was niet aangevraagd noch verleend, dus was het college van burgemeester en wethouders van Vlodrop (Limburg) bevoegd Meru aan te schrijven.
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 1 februari 2012, zaaknummer 201101486/1/A2
Yolanda van Baak, sr. juridisch medewerker bestuursrecht
