Onderzoeken bij bestemmingsplan taak van de gemeenteraad

Het opstellen van een bestemmingsplan kost de gemeente vaak veel tijd (en geld). Er dient te worden uitgezocht welke functies er in gebouwen worden uitgeoefend, welke gebouwen en andere bouwwerken dan gebouwen in het plangebied staan en of dit op grond van een vergunning (dus legaal) is. Als het om bestaande gebieden gaat, neemt de gemeente om tijdeconomische redenen dan wel eens de beslissing om slechts te bestemmen wat er op dat moment (legaal) aanwezig is aan gebouwen en gebruik. Voor nieuwe ontwikkelingen die nog niet concreet in een bouwplan zijn gevat is om die reden geen tijd en dus ruimte in het bestemmingsplan. Soms wordt zelfs geëist dat een aanvraag moet zijn ingediend waar de gemeente voornemens is aan mee te werken voordat het college dit in het nieuwe bestemmingsplan wil meenemen.

De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft woensdag 14 december jl. bepaald dat het bij een gebruikswijziging niet altijd redelijk is om een concreet bouwplan te vragen voordat één en ander in het bestemmingsplan kan worden meegenomen, en dat op de gemeente een plicht rust te onderzoeken of die gebruikswijziging kan worden meegenomen. Dit is het geval wanneer bij de voorbereiding van een nieuw bestemmingsplan wordt gevraagd om een wijziging van het gebruik van een bestaand pand naar wonen, waarbij het om hoofdzakelijk inpandige verbouwingen gaat. Dan kan niet worden geëist van het college dat een concreet bouwplan daartoe wordt ingediend door de verzoeker.

Onderzoeken

Bovendien kan de gemeenteraad dan niet eisen dat door de verzoeker van de gebruikswijziging onderzoeken ten behoeve van een goede ruimtelijke onderbouwing van het bouwplan worden gedaan en aangeleverd aan het college. De Afdeling overweegt hierover dat, nu de vaststelling van het bestemmingsplan in dit geval een ambtshalve genomen besluit betreft (dus het initiatief voor het opstellen van het bestemmingsplan ligt bij de gemeente) de onderzoeksplicht op grond van de Algemene wet bestuursrecht (artikel 3:2) primair op het gemeentebestuur rust.

Kosten verhalen

De Afdeling heeft in aansluiting hierop overwogen dat de kosten van de onderzoeken die nodig zijn wel op de verzoeker kunnen worden verhaald. Het gaat dan bijvoorbeeld om een onderzoek naar externe veiligheid, luchtkwaliteit en Flora en faunaonderzoek (bij lang leegstaande panden kunnen vleermuizen en andere beschermde diersoorten in het gebouw gaan verblijven). Als het onderzoeken betreft ten behoeve van een bouwwerk waarvoor een exploitatieplan behorend bij het bestemmingsplan moet worden opgesteld, dient kostenverhaal in dit exploitatieplan te gebeuren. In andere gevallen kan het door over deze kosten een overeenkomst te sluiten met de verzoeker.                             

Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, 14 maart 2012, 201102123/1/R1

Yolanda van Baak, senior juridisch medewerker bestuursrecht