Boetebedingen in overeenkomsten

In de praktijk zien we vaak dat ondernemers boetebedingen opnemen in overeenkomsten. In de overeenkomst is dan opgenomen dat indien één van de partijen tekortschiet in de nakoming van een verplichting uit de overeenkomst deze partij een onmiddellijke opeisbare boete van een vaak hoog bedrag is verschuldigd.

Het opnemen van een dergelijk beding heeft meerdere functies. Zo kan een boete van enkele duizenden euro’s bij het te laat leveren van zaken voor de verkoper een extra prikkel zijn om tijdig te leveren. Voorts kan een boetebeding de functie hebben van een schadevergoedingsbeding. De boete is dan een fixatie bij voorbaat van schadevergoeding ten gevolge van het niet nakomen van de verplichtingen. In de praktijk heeft een boetebeding vaak beide functies, maar dit hangt af van de uiteindelijke tekst en de bedoeling van partijen.

Een boetebeding kan door een partij worden ingeroepen als er sprake is van wanprestatie door de andere partij, behalve als er sprake is van overmacht. Partijen kunnen echter ook afspreken dat de boete verschuldigd is, ook al is er sprake van overmacht.

Bij het inroepen van een boetebeding is een aantal zaken belangrijk om te weten. Het is namelijk niet mogelijk tegelijkertijd nakoming van de verplichting én betaling van de boete te vorderen. Dit kan alleen wanneer de boete op de enkele vertraging is gesteld. Bovendien treedt de boete in plaats van aanvullende en vervangende schadevergoeding die op grond van de wet is verschuldigd. Partijen kunnen dit anders regelen. Belangrijk is te weten dat het noodzakelijk is om een afwijkende regeling op te nemen in de overeenkomst als u toch schadevergoeding naast de boete wilt vorderen.

Bovendien is het belangrijk om te weten dat een rechter in een procedure de bevoegdheid heeft een boete te matigen of aan te vullen. In de wet is bepaald dat matiging slechts mogelijk is indien “de billijkheid dit klaarblijkelijk eist”. Deze theoretische maatstaf brengt mee dat de rechter pas van zijn bevoegdheid tot matiging gebruik mag maken als de toepassing van een boetebeding tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt. In de praktijk let de rechter hierbij op de verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete, maar ook op de aard van de overeenkomst, de inhoud en de strekking van het boetebeding en de omstandigheden waaronder het is ingeroepen. U rijk rekenen door een extreem hoge boete in de overeenkomst te laten opnemen kan dus averechts werken, doordat het voor de rechter aanleiding kan zijn om van zijn matigingsrecht gebruik te maken.

Laat u dus goed informeren over het opnemen van een boetebeding in de overeenkomst. Let daarbij ook op algemene voorwaarden, omdat boetebedingen daarin geregeld voorkomen. Ik wens u goede zaken!

Guido de Wit, advocaat

Column zoals gepubliceerd in nhzaken, jaargang 2012 – uitgave 1.